15 شیرینی و دسر افطار؛ ویژه ماه مبارک رمضان

سفره افطار، پس از ساعت ها روزه داری، لحظه ای دلنشین برای تجدید انرژی با غذاهای سبک و مقوی است. انتخاب دسر افطار مناسب می‌تواند پایان بخش این وعده معنوی باشد، به شرطی که سنگین نبوده و باعث تشنگی و ناراحتی در طول شب نشود. بسیاری از ما به دنبال گزینه هایی هستیم که هم سریع آماده شوند و هم با موادی طبیعی و سالم تهیه شده باشند. دسرهای سنتی ایرانی مانند فرنی، شیربرنج یا شله زرد، انتخاب‌های بی‌نظیری برای افطار هستند، اما می‌توان با کمی خلاقیت و استفاده از میوه‌های خشک، مغزها و حبوبات پرخاصیت، دسرهای مدرن و سبکی خلق کرد که هم انرژی بخش باشند و هم به حفظ سلامت کمک کنند. در این مطلب، چند ایده جذاب و ساده برای تهیه دسرهای سالم و خوشمزه مخصوص افطار را به شما معرفی می‌کنیم تا بتوانید با خیالی آسوده، لحظات شیرینی را برای خود و خانواده رقم بزنید.

معرفی دسر مناسب برای افطار

دسر برای افطار یکی از خوراکی‌های خوشمزه و اشتها برانگیز در ماه رمضان است. دسرهایی که در کمترین زمان درست می‌شوند، طرفداران بسیاری دارند. علت محبوبیت دسر در زمان افطار کردن، هضم مناسب غذا است. در ادامه به معرفی خوشمزه ترین و مقوی ترین دسرهای مناسب برای افطار می پردازیم.

1. شیر برنج

برای تهیه یک شیر برنج سبک و لذیذ مناسب افطار، ابتدا یک پیمانه برنج مرغوب را شسته و به مدت ۲ تا ۳ ساعت در آب خیس کنید. سپس برنج خیس خورده را آبکش کرده و در قابلمه‌ای مناسب با ۴ پیمانه آب و کمی نمک روی حرارت ملایم قرار دهید تا کاملاً نرم و لعاب انداز شود. در این مرحله، ۳ پیمانه شیر تازه را به آرامی به قابلمه اضافه کنید و مرتب هم بزنید تا ته نگیرد. پس از غلیظ شدن مواد، یک پیمانه شکر (یا به میزان دلخواه) و یک قاشق غذاخوری گلاب به آن بیفزایید و ۱۵ دقیقه دیگر به آرامی هم بزنید تا قوام بیاید. در انتها، شیر برنج را در ظرف مورد نظر بکشید و با انواع آجیل یا دارچین تزئین کنید.

2. کاچی چهار مغز

کاچی از کره، آرد و زعفران تهیه می‌شود. این دسر یا میان وعده بسیار مقوی است. در برخی مواقع حتی به عنوان شام نیز خورده می‌شوند. در گذشته کاچی برای زنانی پخته می‌شد که تازه زایمان کرده بودند. کاچی چهار مغز به دلیل خاصیت انرژی‌بخشی، گزینه‌ای عالی برای وعده افطار در ماه مبارک رمضان یا دوران نقاهت محسوب می‌شود. برای تهیه این دسر خوشمزه و پرخاصیت، ابتدا یک پیمانه آرد گندم را در تابه مناسبی روی حرارت بسیار ملایم تفت دهید تا بوی خامی آن گرفته شده و رنگش طلایی شود. سپس ۱۰۰ گرم کره یا روغن حیوانی را اضافه کرده و تفت دادن را ادامه دهید تا عطر آرد کاملاً آزاد شود. در این مرحله، دو قاشق غذاخوری از مخلوط پودر گردو، پسته، بادام و فندق (چهار مغز) را به مواد بیفزایید و یک دقیقه تفت دهید. حالا یک لیتر آب جوش، نصف پیمانه زعفران دم شده غلیظ، یک‌ چهارم پیمانه گلاب و دو تا سه تکه نبات را به همراه یک‌ سوم پیمانه عسل به تابه اضافه کنید. حرارت را کم کنید و اجازه دهید کاچی به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه آرام بجوشد تا کاملاً قوام آمده و لعاب‌دار شود. کاچی چهار مغز را در ظرف مورد نظر بکشید و با پودر پسته، دارچین یا پس از خرید خلال بادام تزئین کنید و گرم سرو نمایید.

3. فرنی

فرنی یکی از محبوب‌ترین و مقوی‌ترین دسرهای سنتی ایرانی است که به دلیل بافت لطیف و سبک، گزینه‌ای ایده‌آل برای کودکان تا بزرگسالان در وعده افطار محسوب می‌شود. برای تهیه این دسر خوشمزه، ابتدا ۲ قاشق غذاخوری آرد برنج مرغوب را با نصف پیمانه شیر سرد در کاسه‌ای مخلوط کنید تا کاملاً صاف و بدون گلوله شود. سپس این مایه را به همراه ۲ پیمانه شیر تازه، ۳ قاشق غذاخوری شکر و یک قاشق غذاخوری گلاب در قابلمه‌ای مناسب ریخته و روی حرارت ملایم قرار دهید. فرنی را باید به طور مداوم هم بزنید تا ته نگیرد و بافت یکدستی پیدا کند. پس از حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه که فرنی غلیظ شد و قوام آمد، آن را در ظرف سرو بریزید و روی آن را با پودر دارچین، خلال پسته و بادام تزئین کنید. این دسر خوش عطر را می‌توانید گرم یا سرد سرو کنید و از طعم لطیف آن در کنار عزیزانتان لذت ببرید.

4. شله زرد

شله زرد نه تنها به عنوان نذری محبوب میان ایرانیان است، بلکه می‌تواند یک دسر خوشمزه در ماه رمضان می‌باشد. گلاب و زعفران نقش اصلی را در طبخ این دسر دارند. برنج نیم دانه، شکر، کره، آب، هل، خلال بادام، پودر ژلاتین و دارچین از دیگر مواد تشکیل دهنده شله زرد هستند.
برای بهتر شدن نتیجه کار باید برنج را ۲۴ ساعت از قبل بخیسانید. سپس برنج را روی گاز قرار داده تا آب آن بخار شود. سپس شکر را به برنج اضافه کنید.‌ در زمان طبخ از اضافه کردن آب به برنج پرهیز کنید. زیرا شکر خود باعث آب انداختن برنج می‌شود.

5. زولبیا و بامیه

زولبیا و بامیه از محبوب‌ترین و سنتی‌ترین شیرینی‌های مخصوص ماه مبارک رمضان هستند که در سفره‌های سحری و افطار جایگاه ویژه‌ای دارند. برای تهیه این شیرینی خوشمزه و ترد، باید دو لیوان شکر با یک و نیم لیوان آب را روی حرارت ملایم قرار دهید تا شکر حل شود، سپس یک‌چهارم لیوان گلاب، زعفران دم‌کرده غلیظ و نصف قاشق چای‌خوری آبلیمو اضافه کنید و بگذارید شربت غلیظ و قوام بیاید، سپس صبر کنید تا خنک شود. برای تهیه زولبیا، یک لیوان نشاسته گل را با نصف لیوان ماست مخلوط کرده و ۵ دقیقه استراحت دهید، سپس سه قاشق غذاخوری آرد، یک‌چهارم قاشق چای‌خوری جوش‌شیرین، گلاب و زعفران را اضافه کنید تا مایه‌ای روان و یکدست حاصل شود. مایه را در قیف ریخته و به صورت دایره‌های پیوسته در روغن داغ سرخ کنید تا طلایی شوند، سپس بلافاصله در شربت خنک بیندازید تا شربت را جذب کنند. برای بامیه، یک لیوان آب را با ۲۵ گرم کره جوشانده، یک لیوان آرد را یکباره اضافه کرده و سریع هم بزنید تا خمیر جمع شود، پس از خنک شدن نسبی، دو تخم‌مرغ را اضافه کرده و ورز دهید تا خمیری نرم و چسبناک به دست آید. خمیر را با قیف ماسوره‌دار در روغن داغ به اندازه دلخواه قیچی کرده و سرخ کنید تا کاملاً طلایی شوند، سپس بامیه‌های داغ را در شربت خنک قرار دهید تا طعم‌دار شوند.

6. ژله

ژله یکی از آسانترین و سریع‌ترین دسرها برای پذیرایی در ماه رمضان و مهمانی‌هاست. برای تهیه آن، محتویات یک بسته پودر ژله (۴۰ گرمی) را در دو لیوان آب جوش حل کرده و خوب هم بزنید تا کاملاً یکدست شود. در این مرحله می‌توانید نصف لیوان گلاب برای عطرافزایی اضافه کنید. سپس مایه ژله را در قالب یا ظرف سرو ریخته و برای حداقل ۴ ساعت در یخچال قرار دهید تا کاملاً ببندد. برای تزئین، می‌توانید از خلال بادام، پودر پسته یا تکه‌های میوه استفاده کنید.

7. حلوا افطاری

در پخت حلوا از آرد سفید استفاده می‌شود. اما می‌توان از آرد سنگک و یا آرد گندم نیز در پخت آن استفاده نمود. حلوا با چایی سرو می‌شود و یک دسر خوشمزه به حساب می‌آید. برای تهیه حلوای شربتی ابتدا شربت آن را درست کرده و پس از ترکیب با آب آن را بر روی شعله با دمای ملایم قرار می‌دهید. سپس زعفران دم کرده را به آن اضافه می‌کنید.

8. خاگینه

خاگینه یکی از دسرهای سنتی و محبوب ایرانی است که با ترکیب ساده تخم‌مرغ، شیره خرما یا شکر و زعفران تهیه می‌شود. برای تهیه این دسر خوشمزه، ابتدا ۴ عدد تخم‌مرغ را با همزن بزنید تا کاملاً کف‌آلود و سبک شود. سپس نصف لیوان شیره خرما یا شکر، یک قاشق چای‌خوری زعفران دم‌کرده غلیظ و نصف لیوان روغن مایع را اضافه کرده و هم بزنید. در ادامه، یک و نیم لیوان آرد الک شده را به تدریج اضافه کنید. تابه نچسبی را کمی چرب کرده و مایه را داخل آن بریزید. روی حرارت ملایم قرار دهید تا یک طرف آن طلایی شود، سپس برگردانید تا طرف دیگر نیز بپزد. برای تهیه شیره، نصف لیوان شکر، نصف لیوان آب و زعفران را مخلوط کرده و روی حرارت بگذارید تا قوام بیاید. خاگینه را در ظرف بکشید و شیره را روی آن بریزید. با پودر پسته و دارچین تزئین کنید و گرم سرو نمایید.

9. دسر دو‌ رنگ

دسر دو رنگ یا دسر باواریا از دسرهای محبوب و خوشمزه است. این دسر شکلاتی وانیلی از کاکائو، زرده تخم مرغ، شکر، وانیل، شیر، خامه صبحانه و پودر ژلاتین استفاده می‌شود. برای درست کردن آن ابتدا پودر ژلاتین را بر روی آب سرد می‌پاشید سپس آن را با قاشق مخلوط می‌کنید.
پس از چند دقیقه که حالت اسفنجی پیدا کرد ظرف آن را پر از آب کرده و بر روی حرارت قرار می‌دهید تا به جوش آید.
سپس ژلاتین را بر روی حرارت بخار آب قرار داده تا ژلاتین در آب حل شود. دقت کنید که کف ظرف با آب تماس نداشته باشد.
زمانی که ژلاتین شفاف شد آن را از روی حرارت بردارید تا هم دمای اتاق شود.

10. نان رمضان تبریزی

این نان از نان‌های سنتی تبریز است. تخم مرغ، شکر، شیر، روغن، آرد، زرده تخم مرغ، زعفران و خامه صبحانه از جمله مواد تشکیل دهنده آن هستند. ابتدا آب ولرم را درون ظرفی ریخته سپس خمیر مایه را به آن اضافه کنید. آب باید حدود ۴۰ درجه سانتی گراد باشد. یعنی وقتی انگشت خود را به داخل آب میزنید گرمای آب را حس کنید اما دست شما نسوزد.
پس از اضافه کردن خمیر، شکر را به آب اضافه کنید. نان رمضان تبریز به دلیل داشتن شکر طعم شیرینی دارد.

11. قیقاناخ

اگر اهل تبریز یا اطراف آن در آذربایجان هستید، حتما باید قیقاناخ را به خوبی بشناسید. قیقاناخ یا قیقاناق نوعی خاگینه است که با هنر آشپزی آذری به بهترین شکل خود تبدیل شده است. برای تهیه قیقاناخ، تخم مرغ ها را با آرد، گردوی خرد شده، بکینگ پودر، پودر هل، دارچین، زعفران، پودر گل محمدی و کره آب شده خوب بزنید. سپس آن را در فر قرار دهید یا روی گاز سرخ کنید.
بعد از آماده شدن قیقاناخ نوبت به آن می‌رسد که با شیره‌ای که از ترکیب آب و شکر و هل و گلاب تهیه کرده‌ایم کمی آن را شیرین کنیم.

12. مرمکه

مرمکه دسر افطاری مازندرانی‌ها است. برای تهیه این دسر باید برنج نیم دانه را از قبل خیس کنید. سپس با آب فراوان و رازیانه و شکر و زعفران و گردو بپزید تا برنج کاملا له شود. وقتی آب برنج تمام شد صبر کنید تا دم بکشد و قبل از اینکه ته بگیرد مواد آن را بردارید و در سینی پهن کنید. سینی را درون یخچال قرار دهید. سپس آن را برش دهید و نوش جان کنید.

13. گوش فیل

از دیگر شیرینی‌های محبوب ماه رمضان گوش فیل است. گوشفیل معمولا در کنار زولبیا و بامیه به چشم می‌خورد.
برای تهیه گوشفیل ابتدا شربت آن را آماده کنید. برای تهیه شربت آب را درون ظرفی بر روی حرارت بالا قرار دهید. پس از به جوش آمادن آب، جوهر لیمو را به آن اضافه کنید. در اینجا آب کف می‌کند. سپس شکر را بدون آن که آن را هم بزنید، به آب اضافه کنید تا شربت شفاف شود.

14. کماچ سهن

کماچ سهن یکی از شیرینی های اصیل و مقوی استان کرمان است که با آرد جوانه گندم (سهن) و خرما تهیه می‌شود و طعمی منحصربه‌فرد دارد. برای تهیه این شیرینی خوشمزه، ابتدا آرد سهن را با آرد گندم، مایه خمیر، ادویه مخصوص کماچ (شامل دارچین، زیره، رازیانه و سیاه‌دانه) و روغن حیوانی مخلوط کنید . سپس آب ولرم را کم‌کم اضافه کرده و ورز دهید تا خمیری نرم و لطیف به‌دست آید. خمیر را نیم ساعت استراحت دهید. برای مواد میانی، ۴۰۰ گرم خرما را چرخ کرده با ۱۰۰ گرم گردوی خردشده، یک قاشق چای خوری پودر هل و دارچین مخلوط کنید . خمیر را دو قسمت کرده، لایه اول را در سینی فر پهن کنید، مواد خرما را روی آن پخش کنید و لایه دوم خمیر را بگذارید. روی خمیر را با چاقو به شکل لوزی برش دهید و در فر ۱۸۰ درجه به مدت ۳۰-۴۰ دقیقه بپزید تا طلایی شود . پس از خنک شدن، با پودر پسته و پودر قند تزئین کنید.

15. تارتلت خرما

تارتلت خرما یکی از شیرینی‌های شیک و مقوی است که با طعم طبیعی خرما، گزینه‌ای عالی برای پذیرایی در ماه رمضان و مهمانی‌ها محسوب می‌شود. برای تهیه خمیر تارتلت، ۲۰۰ گرم آرد را با ۱۰۰ گرم کره سرد مخلوط کرده و با نوک انگشت ورز دهید تا حالت شنی پیدا کند. سپس یک زرده تخم‌مرغ، دو قاشق غذاخوری پودر قند و یک قاشق گلاب اضافه کرده و خمیر را جمع کنید. خمیر را نیم ساعت در یخچال استراحت دهید. برای مواد میانی، ۳۰۰ گرم خرما بدون هسته را با دو قاشق کره و کمی گلاب روی حرارت ملایم تفت دهید تا نرم و یکدست شود. سپس خمیر را در قالب‌های تارتلت کوچک باز کرده و مواد خرما را داخل آن بریزید. روی تارتلت‌ها را با خلال بادام یا پودر پسته تزئین کنید و در فر ۱۸۰ درجه به مدت ۲۰ دقیقه بپزید تا طلایی شوند.